Leer de basisconcepten van het Nederlandse belastingstelsel — van heffingskortingen tot rijksinkomsten.
Jaarlijkse opgave aan de Belastingdienst van al je inkomsten, aftrekposten en vermogen. Via de aangifte wordt bepaald of je belasting moet bijbetalen of geld terugkrijgt. De aangifte doe je via Mijn Belastingdienst.
Verbruiksbelasting op specifieke producten als benzine, diesel, tabak en alcohol. Je betaalt accijns automatisch via de prijs in de winkel. De overheid gebruikt accijnzen zowel als inkomstenbron als om het gebruik van ongezonde of milieubelastende producten te ontmoedigen.
Een heffingskorting die je krijgt als je inkomen uit arbeid hebt (loondienst of onderneming). De korting loopt op tot een maximum (€5.685 in 2026) en bouwt daarna af bij hogere inkomens. Het doel is werken financieel aantrekkelijker te maken.
De basiskorting op de inkomstenbelasting waar elke belastingplichtige recht op heeft. In 2026 is het maximum €3.115. De korting neemt geleidelijk af bij hogere inkomens en is nul boven circa €78.426.
Het inkomen waarover je daadwerkelijk belasting betaalt, na aftrek van aftrekposten (zoals hypotheekrenteaftrek, pensioenpremie en eventuele ondernemersaftrekken). Je bruto salaris is dus hoger dan je belastbaar inkomen.
Een inkomensinterval met een vast belastingpercentage. In 2026 zijn er in box 1 drie schijven: 35,75% tot €38.883, 37,56% tot €78.426, en 49,5% daarboven. Je betaalt alleen het hogere tarief over het deel van je inkomen dat boven de grens uitkomt, niet over je volledige inkomen.
De belastingcategorie voor inkomen uit arbeid (salaris, ZZP-winst), uitkeringen en inkomen uit de eigen woning (eigenwoningforfait minus hypotheekrenteaftrek). De belastingschijven met oplopende tarieven gelden voor box 1.
Belastingcategorie voor inkomen uit een aanmerkelijk belang, doorgaans als je 5% of meer aandelen bezit in een BV. Dividend en verkoopwinst uit die aandelen worden in box 2 belast. Het tarief is 24,5% tot €68.843 en 31% daarboven (2026).
Belastingcategorie voor vermogen in spaargeld, beleggingen en andere bezittingen boven het heffingsvrij vermogen (€57.684 in 2025). Er wordt belasting geheven over een fictief (forfaitair) rendement, niet over je werkelijke rendement. Het belastingtarief is 36%.
Belasting over de toegevoegde waarde van producten en diensten. In Nederland geldt een hoog tarief van 21% (de meeste producten), een laag tarief van 9% (eten, medicijnen, boeken) en 0% voor export. BTW is verreweg de op één na grootste inkomstenbron van de overheid.
Je totale loon zoals afgesproken in je arbeidscontract, vóór aftrek van loonheffing, pensioenpremie en andere inhoudingen. Het is het bedrag waarover belasting wordt berekend (na aftrek van pensioengrondslag).
Het deel van je salaris waarover je geen pensioenpremie betaalt. De franchise is gebaseerd op de AOW-uitkering — het idee is dat de AOW dit deel van je ouderdomsinkomen al dekt. In 2026 is de franchise bij de meeste pensioenfondsen circa €17.900 per jaar (€1.491/mnd).
Een korting die direct van de te betalen belasting wordt afgetrokken, niet van het inkomen. Een heffingskorting van €1.000 verlaagt je belastingrekening dus met precies €1.000. De bekendste zijn de algemene heffingskorting en de arbeidskorting.
Aftrekpost voor de rente die je betaalt over een eigenwoningschuld (hypotheek). Je mag deze rente aftrekken van je box 1-inkomen, wat je belastbaar inkomen en daarmee je belastingaanslag verlaagt. De aftrek is alleen van toepassing op de eigen woning die je zelf bewoont.
Het totaal van de belastingen en premies volksverzekeringen dat je werkgever elke maand op je loon inhoudt en afdraagt aan de Belastingdienst. Loonheffing bestaat uit loonbelasting (IB-component) en premies voor AOW, ANW en WLZ.
De optie waarbij je werkgever jouw heffingskortingen (AHK + arbeidskorting) al maandelijks verwerkt in de loonheffing, zodat je minder betaalt per maand. Je kunt dit maar bij één werkgever tegelijk aanvragen. Heb je meerdere banen, pas dit dan alleen toe bij je hoofdwerkgever.
Een aftrekpost van 12,7% op de belastbare winst voor ondernemers in de inkomstenbelasting (IB-ondernemers, waaronder ZZP). Hierdoor betaal je als ondernemer effectief minder belasting dan een werknemer met hetzelfde inkomen.
Het bedrag dat na alle inhoudingen (loonheffing, pensioenpremie, ziektekostenpremie, etc.) daadwerkelijk op je bankrekening wordt gestort. Het verschil met bruto is aanzienlijk: voor een modaal inkomen is netto circa 65–70% van bruto.
Extra heffingskorting voor mensen die de AOW-leeftijd (67 jaar in 2026) hebben bereikt. In 2026 is de maximale ouderenkorting €1.835. De korting bouwt af bij hogere inkomens.
Het deel van je salaris waarover pensioenpremie wordt berekend. Berekening: bruto salaris minus de franchise. Als je €4.000/mnd verdient en de franchise is €1.491, is je pensioengrondslag €2.509 per maand.
Jouw maandelijkse bijdrage aan het pensioenfonds. Het bijzondere: de pensioenpremie verlaagt je belastbaar inkomen — je betaalt er pas belasting over als je later pensioen ontvangt. Daarmee is pensioensparen fiscaal aantrekkelijk.
Belastingsysteem waarbij het percentage stijgt naarmate je meer verdient. In Nederland is de inkomstenbelasting progressief: lage inkomens betalen 35,75% (2026), hoge inkomens 49,5%. Het idee is dat mensen met meer draagkracht relatief meer bijdragen.
Het jaarlijkse plan van de nationale overheid voor alle inkomsten en uitgaven. Op Prinsjesdag (derde dinsdag van september) presenteert de minister van Financiën de begroting aan de Tweede Kamer. De begroting bepaalt hoe het belastinggeld wordt verdeeld over alle ministeries.
Inkomensafhankelijke tegemoetkomingen van de overheid voor mensen met een lager inkomen. De vier belangrijkste: zorgtoeslag (zorgpremie), huurtoeslag (huur), kinderopvangtoeslag (opvangkosten) en kindgebondenbudget (opgroeien). Toeslagen worden uitbetaald door de Belastingdienst/Toeslagen.
Belasting over de winst van vennootschappen zoals BV's en NV's. In 2026 geldt een tarief van 19% over de eerste €200.000 winst en 25,8% over het meerdere. Als DGA (directeur-grootaandeelhouder) betaal je ook box 2-belasting als je dividend uitkeert.
Aanvullende verzekering die veel werkgevers afsluiten voor werknemers die gedeeltelijk arbeidsongeschikt worden. Het 'hiaat' is het verschil tussen de WGA-uitkering (via UWV) en het vroegere loon. De werknemer betaalt hier vaak een kleine maandelijkse premie voor.
Aftrekpost voor ZZP'ers en andere ondernemers die voldoen aan het urencriterium (minimaal 1.225 uur per jaar aan de onderneming besteed). De zelfstandigenaftrek daalt jaarlijks: €2.470 in 2025, €1.200 in 2026. Het doel was ooit om ondernemerschap te stimuleren.
De inkomensafhankelijke bijdrage die je werkgever betaalt over jouw loon voor de zorgverzekering (6,57% in 2026 tot een maximum van ~€4.985). Deze bijdrage staat op jouw loonstrook als ontvangst (erbij) en is daarmee belast inkomen, maar je werkgever betaalt het direct aan de Belastingdienst.
Een ondernemer die alleen werkt, zonder personeel in dienst. ZZP'ers betalen inkomstenbelasting over hun winst (box 1), hebben recht op ondernemersaftrekken (zelfstandigenaftrek, MKB-winstvrijstelling) en regelen zelf hun pensioen, ziektekostenverzekering en arbeidsongeschiktheidsverzekering.