Waarom bestaat een fictieve berekening?
De Belastingdienst moet bij box 3 bepalen welk inkomen je uit vermogen hebt. Bij de methode met fictief rendement wordt niet simpelweg gekeken naar de rente of winst die jij op één moment ziet. Er worden vaste percentages gebruikt voor verschillende soorten vermogen.
Het belangrijkste verschil is daarom: werkelijk rendement is wat je vermogen echt heeft opgeleverd, terwijl fictief rendement een fiscaal berekend bedrag is.
Fictief rendement in box 3 in 2026
Voor de voorlopige aanslag 2026 gebruikt de Belastingdienst onderstaande percentages. Ze worden toegepast op de verschillende soorten vermogen die je daadwerkelijk bezit.
| Soort vermogen | Fictief rendement 2026 |
|---|---|
| Banktegoeden | 1,28% |
| Beleggingen en andere bezittingen | 6,00% |
| Schulden | 2,70% |
Let op: dit zijn rendementspercentages, niet het uiteindelijke belastingpercentage. Over het berekende box 3-inkomen geldt in 2026 een belastingtarief van 36%. De volledige berekening houdt daarnaast rekening met onder meer vrijstellingen, de verdeling van je vermogen en eventuele schulden.
Een eenvoudig voorbeeld
Stel dat €100.000 aan beleggingen in de berekening zou meetellen. Bij een fictief rendement van 6,00% hoort daar een berekend rendement van €6.000 bij. Dat betekent niet dat je daadwerkelijk €6.000 winst hebt gemaakt.
Dit voorbeeld laat alleen het verschil tussen vermogen en fictief rendement zien. Je persoonlijke box 3-heffing kun je hier niet rechtstreeks uit afleiden.
Wat als je echte rendement lager is?
Door uitspraken van de Hoge Raad kan het werkelijke rendement relevant zijn als dat lager is dan het fictief berekende rendement. Vanaf belastingjaar 2025 kun je het werkelijke rendement in de aangifte inkomstenbelasting doorgeven.
De Belastingdienst vergelijkt dan de methoden en gebruikt het voor jou voordeligste bedrag. Voor een voorlopige aanslag 2026 kan het werkelijke rendement nog niet definitief bekend zijn; daarom wordt daar eerst met fictieve percentages gerekend.
Veelgestelde vragen
Wat betekent fictief inkomen?
Met fictief inkomen wordt meestal een bedrag bedoeld dat volgens vaste fiscale regels wordt berekend, zonder dat je dat bedrag letterlijk hebt ontvangen. Bij box 3 gebruikt de Belastingdienst zelf vooral de term fictief rendement.
Is fictief inkomen hetzelfde als fictief rendement?
Niet altijd. 'Fictief inkomen' is een bredere, informele omschrijving. In box 3 is 'fictief rendement' de preciezere term: een berekend rendement op je vermogen op basis van vaste percentages.
Betaal ik in 2026 altijd belasting over fictief rendement?
Voor de voorlopige aanslag 2026 gebruikt de Belastingdienst fictieve rendementspercentages. Als je werkelijke rendement uiteindelijk lager is, kun je dat bij de aangifte doorgeven en wordt het voordeligste resultaat gebruikt.
Is het fictieve rendement hetzelfde als de rente die ik krijg?
Nee. Het fictieve rendement is een rekenpercentage van de Belastingdienst. Je werkelijke rente, dividend en waardeverandering kunnen hoger of lager zijn.
Officiële bronnen
Voor de fiscale uitleg gebruiken we bij voorkeur de Belastingdienst als primaire bron.